Nhóm Đàn Đó vừa giới thiệu tới công chúng ở Hà Nội một chương trình mới mang tên GOm Show-Âm thanh từ gốm. Chương trình nhận được rất nhiều sự quan tâm từ công chúng và giới chuyên môn bởi những thanh âm tuyệt vời đến từ những nghệ sĩ trẻ đầy sáng tạo chơi các nhạc cụ độc đáo từ sành, gốm.

Người trực tiếp chế tạo nhiều nhạc cụ góp phần làm nên tâm hồn và bản sắc của nhóm Đàn Đó là nghệ sĩ Nguyễn Quang Sự, vốn xuất thân từ một nghệ sĩ xiếc. Anh trò chuyện cùng chúng tôi về quá trình sáng chế những chiếc đàn thật độc đáo từ tre, đồ gốm, cũng như hành trình hơn 10 năm bền bỉ sáng tạo của nhóm Đàn Đó.

Sức mạnh của Đàn Đó chính là sự gắn kết tập thể

– Trước tiên, xin chúc mừng nhóm Đàn Đó với hai đêm diễn ra mắt GOm Show vừa qua tại Nhà hát Lớn Hà Nội nhận được rất nhiều lời khen ngợi từ khán giả.

– Vâng. Chúng tôi rất vui khi nhận được nhiều phản hồi tốt. Khán giả trong nước và quốc tế thích chương trình ở sự khác biệt, mới lạ, thanh âm lôi cuốn. Nhiều nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc dân tộc hay phương tây cũng ngạc nhiên và bất ngờ với những nhạc cụ được sử dụng trong chương trình.

– Cái tên GOm Show có hàm nghĩa gì ngoài gợi ý chỉ “gốm” được viết theo lối tiếng Anh không có dấu thanh như tiếng Việt, thưa anh?

– “GOm” có ý nghĩa là “gốm”, như chị nói, mà cũng có nghĩa là “gom”- theo nghĩa tiếng Việt thông thường. Chúng tôi muốn gom thêm nhiều nghệ sĩ trẻ tài năng hơn nữa, cũng như gom các nhạc cụ mới mẻ, gom nhạc cụ bản địa, gom âm thanh đem lại giá trị cho mọi người, gom người yêu văn hóa dân tộc (cười).

– Một trong những điều làm nên bản sắc và thành công như ngày hôm nay của nhóm Đàn Đó chính là các nhạc cụ tự sáng chế. Làm thế nào mà anh, một nghệ sĩ xiếc chưa từng học qua âm nhạc, lại trở thành một nhạc công chơi được nhiều nhạc cụ và đặc biệt là sáng chế ra nhiều cây đàn từ chất liệu tự nhiên độc đáo như vậy?

– Đó thật sự là bước ngoặt của cuộc đời tôi. Nó bắt đầu từ việc tôi tham gia chương trình nghệ thuật xiếc Làng tôi. Trong chương trình, có một trích đoạn mà các diễn viên xiếc phải biểu diễn với quả mõ, vừa tung hứng như một đạo cụ xiếc, vừa biểu diễn với nó như với một nhạc cụ, tạo nên các thanh âm giàu tiết tấu. Đây là lần đầu tiên tôi “chơi” nhạc.

Sau khi kết thúc ba năm lưu diễn chương trình xiếc Làng tôi ở châu Âu, tôi và một số nghệ sĩ xiếc, nhạc công trong đoàn lập nhóm bắt đầu xây dựng lối đi riêng. Chúng tôi nghiên cứu về tre để sáng tạo nhạc cụ biểu diễn.

Sau hai năm, chúng tôi đã chế tác được cây đàn đầu tiên, đặt tên đàn Đó bởi hình thù giống chiếc đó bắt cá. Chiếc đàn không có dây kim loại để tạo âm thanh mà hoàn toàn được tạo nên từ tre. Ban đầu định chơi bằng dùi, nhưng chúng tôi phát hiện ra nếu chơi đàn đó bằng tay thì thanh âm bay hơn. Từ đấy, anh em chúng tôi mới tập kỹ năng cảm nhận tiết tấu, cũng hoàn toàn tự học truyền miệng với nhau. Cứ thế, vừa làm nhạc cụ, vừa tập nhạc, âm nhạc ngấm vào chúng tôi theo thời gian.

Qua nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy một số vùng ở châu Á đều có nhạc cụ được làm từ thân của một số cây thuộc họ tre trúc chứ không dùng dây kim loại. Việt Nam mình có cây đàn chapi của người Raglai Ninh Thuận (nay thuộc tỉnh Khánh Hòa) làm theo cách này. Sau này chúng tôi biết thêm, ở nước ta, còn có cây đàn Coọng Linh cũng làm từ thân cây trong họ tre trúc. Âm thanh của cây đàn Coọng Linh giống tiếng cồng chiêng bằng kim loại.

– Mất không ít thời gian để nghiên cứu và thể nghiệm các nhạc cụ mới nhưng các anh vẫn gọi đó là “nghịch”, là “chơi”…

– Đúng như vậy mà (cười).